Kleinzoon Vin en ik gingen al omstreeks 8 uur naar het station met als doel de 77e Airbornemars in Oosterbeek te gaan lopen. Een herdenkingsmars voor de gevallen militairen van Operation Market Garden. (Voor het verslag van onze Airbornemars zie onder het nu volgende verhaal)
In de trein van Gouda naar Utrecht komen we tegenover een marine-veteraan te zitten. Hij gaat naar de 37e herdenking van omgekomen militairen tijdens de politionele acties (1945-1949) en de acties in Nieuw Guinea (1950-1962). Hij heeft een grote fotolijst bij zich waarop hij zelf staat met een groot wit kruis in zijn handen waarop de namen van twee vroegere jongens uit zijn wijk, de rivierenwijk in Den Haag, die in deze strijd zijn omgekomen.
N.B. Er zijn in die periode veel zaken flink fout gegaan en aan beide kanten werd het oorlogsrecht soms met voeten getreden. Aan Indonesische kant vielen naar schatting 100.000 doden (burgers en militairen), terwijl aan Nederlandse kant ongeveer 6.500 militairen omkwamen, waarvan een-derde Indonesische manschappen waren.
In Utrecht stapt onze reisgenoot over op de trein die hem via ‘s-Hertogenbosch naar Roermond brengt. Daar staat het Nederlands Indië Monument (NIM). Voordat wij een andere trein naar Oosterbeek pakken heb ik nog snel even een foto van hem genomen, terwijl hij bij het instappen de lijst in de hand heeft. Daarop is goed te lezen welke jongens uit zijn buurt zijn omgekomen. Bij de website van de Oorlogsgravenstichting vind ik aanvullende gegevens:
Cornelis Mansveld * 16-10-1927 in Den Haag † 22-12-1948 in Banjoemas
Johannes Matze * 07-06-1925 in Den Haag † 31-01-1949 nabij Kerstjstjala
Na terugkomst uit Oosterbeek, zoek ik nog even op internet naar deze herdenking en vind een gefilmd verslag van de herdenking door TV Limburg (L1). Opeens krijg ik onze medereiziger van die ochtend in beeld. Op dat moment brengt hij een militaire groet aan de Schout bij nacht Ludger Brummelaar, de Chef van het Militair Huis van de Koning. Deze is namens de Koning daar aanwezig.
Op het monument staan ongeveer 6300 namen van omgekomen militairen tussen 1945 en 1962 in toenmalig Nederlans Indië. Vandaag worden daar 226 nieuw ontdekte namen aan toegevoegd. De voorzitter van de Tweede Kamer, Martin Bosma onthult een van de borden.
Verder zoeken naar de twee namen die op het gefotografeerde kruis van onze medereizigers stonden, levert niets op voor Cornelis Mansveld.
Alleen over de tweede naam is iets meer bekend. Jan Matze ging op 2 mei 1946 in dienst en op 3 september werd hij ingedeeld bij de 1 compagnie van het detachement kwartiermakers. Ze kwamen op 29 september aan in Tandjong Priok.
Hij had in die tijd verkering met Toos Snel. Haar foto staat op het tafeltje op de foto hierboven. Maar na een paar jaar gaat de verkering uit. Hij is een hobbyfotograaf en stuurt de rolletjes op naar Nederland. De afdrukken gaan in omgekeerde richting.
Omdat hij last krijgt van een oogziekte, hoeft hij op patrouille niet achter het stuur van een bren-carrier (een gepantserd voertuig) te zitten, maar neemt plaats in de open laadbak van een drietonner. Op 31 januari 1949 wordt vanuit een hinderlaag door zogenoemde “ploppers” op hen geschoten. Dat is nabij de kampong Kerstitjala. Een kogel raakte hem onder zijn hart en doorboorde zijn longen. Hij stierf ter plekke. Op 1 februari is hij met militaire eer begraven. Zijn kist is later overgebracht naar de erebegraafplaats te Menteng Pulo.
Terug naar Blog Archief WO2
We vervolgen onze reis:
Als Vin en ik verder willen reizen, ontdekken we zowel in de reisplanner als op de borden dat kennelijk dit jaar de intercity treinen dit keer NIET in Oosterbeek stoppen. In vorige jaren zorgde de NS ervoor dat de vele wandelaars (ca 30.000) vanwege de parkeerakkers buiten Oosterbeek juist voor de trein kozen. Om zeker te zijn vraag ik het aan de machinist. Die stelde dat hij nog nooit een intercitytrein in Oosterbeek heeft laten stopen.
Na mijn verzekering dat ik het al meerdere jaren wel had meegemaakt zocht hij in zijn tas naar zijn dienstregeling en bemerkte tot zijn stomme verbazing dat van hem verwacht werd deze keer wel te stoppen. Hij zou de conducteur de reizigers hiervan op de hoogte stellen. Toch ging het bijna mis. Vlak voor, of eigenlijk al op het station Oosterbeek, schalde een waarschuwing: Houdt u goed vast, ik moet sterk remmen! en piepend kwam de trein nog net op tijd tot stilstand.
Eindelijk is het zover Vin en ik kunnen van start. Het bestelde shirtje en pet zijn opgehaald en aangedaan. Er is door Vin goed geoefend in voorbereidende twee tochten die we samen hebben gemaakt. Hij had al enkele keren 10 km gelopen, ook op de avondvierdaagse van de basisschool, maar nu komt het “Echie” van 15 km. Het totaal is groter i.v.m. het lopen van station in Oosterbeek naar de start en na afloop weer terug (het werd 22 km). Buiten het station worden we welkom geheten door een militair muziekkorps uit Oekraïne. Meteen met de neus op de feiten!
We lopen langs de landingsterreinen van de operatie Market Garden en bezoeken ook de begraafplaats, waar omgekomen Amerikanen, Engelsen en Polen hun laatste rustplaats hebben gekregen. Bij binnenkomst krijgen we een bloem in de handen en zoeken we opnieuw, net zoals eerder dit jaar in Groesbeek, naar een onbekende soldaat: A soldier of the 1939-1945 War september 1944, Known unto God. De bloem zet Vin rechtop naast het kruis.
Onderweg zien we verschillende mannen verkleed als Amerikaanse soldaten uit die periode. Een kostbare hobby en het wordt steeds moeilijker om aan originele spullen te komen.
De tocht is heuveltje op en heuveltje af in de prachtige bossen. Onderweg lunchpauze. Later op weg naar huis voelt Vin z’n kuiten. Een goed teken. Zijn spieren zijn aan het groeien. Na een mooie dag komen we sneller dan gedacht door de finish. Tijd om nog even wat te drinken, maar eerst de welverdiende medaille in ontvangst nemen.
Een mooie dag, die de geschiedenis levend zal houden. De verhalen moeten verteld blijven worden Opdat we nooit vergeten!
Terug naar Blog Archief WO2